Vuile Handen – Help Syrië de Winter Door

Een paar dagen geleden moest het hele gezelschap hulpverleners op bezoek bij de minister van Sociale Zaken, die de baas is over de humanitaire hulp in Syrië. Dat kwam erg slecht uit, want we waren druk bezig de hulpgoederen in verschillende vluchtelingenkampen in en om Damascus te brengen. Daarnaast vindt niemand het echt leuk om zaken te doen met het regime.

Maar het moet. Van een landingsvergunning voor het vliegtuig tot het invoeren en transport van de hulpgoederen en het reizen van de vrijwilligers – dat alles is volkomen onmogelijk zonder een heel pak vergunningen, brieven, pasjes en noem het maar op. Alleen al de checkpoints die overal in de stad zijn opgezet door het leger zouden elk uren kosten om te passeren zonder speciale passen.

Bij binnenkomst in het royale kantoor van de minister arriveerde ook meteen de nationale televisie en andere pro-Assad media. Er werd naar hartelust gefilmd en geknipt. De enige die echter ook vragen stelde was uw verslaggever. ‘s Avonds zagen we onszelf ineens terug op de Syrische staats-TV: Beelden van het team werden getoond terwijl een commentaarstem uitlegde dat de Nederlanders waren gekomen om het “terrorisme te bestrijden”. Met dekens en babymelk dan, waarschijnlijk?

Het blijft een ongemakkelijke situatie voor iedereen; je hebt toestemming nodig van het regime om hulp te verlenen aan slachtoffers van een oorlog die door datzelfde regime is begonnen.

Het wat dommere deel van de moslimgemeenschap in Nederland – de jihadist crowd, zeg maar – legde dit vervolgens uit als dat wij op een “pro-Assad missie” zouden zijn, wat natuurlijk onzin is.

De vieze smaak in de mond verdween gelukkig weer een beetje toen we na het officiële bezoek aankwamen bij het Jaramana tentenkamp in een buitenwijk van Damascus. Hier zitten duizenden mensen opeengepakt in tenten en in een uitgewoond flatgebouw zonder dat enige vorm van hulp hen bereikt. En nu waren wij er dus met dekens en kachels en winterjassen. Blije gezichten.

Eén vliegtuig is een druppel op een gloeiende plaat, maar wat de vrijwilligers van Help Syrië De Winter Door hebben bewezen is dat het wel degelijk mogelijk is om humanitaire hulp te verlenen aan slachtoffers waarvan de grotere NGO’s vaak beweren dat ze niet bereikt kunnen worden. En dat het laten zien dat er nog iemand aan ze denkt soms even belangrijk is voor de vluchtelingen als een nieuwe matras.

Photo: The lady on the left is Kinda al-Shammat, the Syrian minister of social affairs. Yours truly sits on the right. 

Dit stuk verscheen eerder op de HollandDoc website: Radiomaker Okke Ornstein van Holland Doc Radio is kort voor de kerst met een hulpgoederentransport mee gereisd naar Syrië om verslag te doen van de eerste humanitaire vlucht vanuit Nederland naar het door oorlog verscheurde land. Op 19 januari om 21.00 uur zendt Holland Doc Radio de documentaire ‘Vlucht naar Syrië uit.

Aankomst in Syrië

Een vliegtuig met hulpgoederen organiseren – het lijkt zo gemakkelijk. Je zamelt spullen in, laadt ze op pallets, stopt het in een vliegtuig en stuurt het hele zaakje naar de plaats van de ramp. In werkelijkheid is het een full-time job. En ik kan het weten, want ik sta er nu al dagen met mijn neus bovenop.

De vrijwilligers van de actie “Help Syrie de Winter Door” hebben het evengoed voor elkaar gekregen: Afgelopen vrijdag vertrok de eerste vlucht met hulpgoederen naar Damascus. Een primeur voor Europa. Aan de vlucht was een wekenlange inzamelingsactie vooraf gegaan, waarbij van heinde en verre auto’s, busjes en vrachtwagens in een loods in Aalsmeer kleding, kachels, dekens, melkpoeder, rijst en nog veel meer af kwamen leveren. Daarna volgde een onvoorstelbare hoeveelheid rompslomp met vergunningen, vrachtbrieven en wantrouwige autoriteiten – en pech met het vliegtuig – voordat de vlucht eindelijk mocht opstijgen van Rotterdam Airport.

Uw verslaggever vloog mee, als één van de twee passagiers waarvoor in het Russiche vliegtuig nog plaats was nadat het was volgeladen. Na een tussenstop in Athene om te tanken kwamen we ongeveer 9 uur later op het vliegveld van Damascus aan. Door de oorlog wordt dat vliegveld nauwelijks meer gebruikt. De vertrekhallen staan leeg, de balies van de paspoortcontrole zitten onder het stof. Het enige leven in de aankomsthal was een zwerfkat, die schichtig tussen de alom aanwezige portretten van president Assad wegdook. Evenzogoed werd ons vliegtuig onmiddellijk omringd door auto’s van het vliegveld, de politie en de geheime dienst. De aanwezige autoriteiten waren vastbesloten dat dit allemaal maar niet zomaar kon, landen om drie uur ‘s nachts in een war zone, zonder dat het geld kostte. Ze wisten nog niet precies waarvoor, maar betaald zou er worden. Nadat de eveneens aanwezige mensen van de hulporganisatie diverse pogingen kundig hadden verijdeld, mochten we uiteindelijk door. We sliepen een paar uur in een spookhotel bij het vliegveld – naar de stad rijden ‘s avonds is te gevaarlijk. In de verte klonk kanonnenvuur.

De volgende dag kreeg ik, omdat ik er immers bij was geweest, excuses aangeboden van een hoge regeringsman voor de hele gang van zaken. Hij was aan komen scheuren in een zwarte BMW en hinkte met zijn voet, die in een spalk zat. Ik durfde niet te vragen wat er gebeurd was. Ik excuseerde me voor het feit dat ik zijn taal niet sprak en zei dat het toch allemaal wel goed was gekomen. Ik stak mijn hand uit, maar werd in plaats daarvan omhelsd. Welkom in Syrië….

Dit stuk verscheen eerder op de HollandDoc website: Radiomaker Okke Ornstein van Holland Doc Radio is kort voor de kerst met een hulpgoederentransport mee gereisd naar Syrië om verslag te doen van de eerste humanitaire vlucht vanuit Nederland naar het door oorlog verscheurde land. Op 19 januari om 21.00 uur zendt Holland Doc Radio de documentaire ‘Vlucht naar Syrië uit.

Prix Europa 2013

I planned to write more regularly about the Prix Europa festival in Berlin, but had to shelve that optimistic idea as we – the jury members – were listening to 33 radio documentaries in just five days and discussing all of them. For those who don’t know: If your piece runs on this festival you are automatically a jury member, just like that, and have to listen and vote. You can’t vote for your own piece. At the end the numbers go through some kind of algorithm and out come the winners, who are announced during a special event and then crowned during yet another special event which involves politicians and other hotshots.

So who were those winners? Well, not me. In the category investigative radio the best production was from Sweden, “The Girl Who Got Tied Down”. If that sounds like a Stieg Larsson title you’re right; the late author once said that everything that happened in his “Millennium trilogy” had also happened for real in Sweden in one way or the other, and this radio documentary by Swedish reporter Daniel Velasco illustrated that point rather eloquently. Here’s the synopsis:

Nora was forcibly institutionalized for her self-destructive behaviour. At the age of 17, while placed in residential care, she took to prostitution without the staff intervening. One day she was tied up and brutally raped by a sex-client. When Daniel Velasco begins interviewing Nora the rapist is still a free man. It is a shock for both him and Nora when, three years on, her assailant is suddenly arrested and they are informed that he is former police inspector Göran Lindberg, a well-known feminist known as “Captain Dress”. Nora steels herself for her meeting with him in court but breaks down afterwards. She ends up in psychiatric care. She tries to be assigned to a female psychiatrist, but her senior consultant has other plans.

The documentary did exactly what an investigative story should do: Cause mayhem and scandal. Heads rolled. Things changed. And one of the things that made it really stand out among the other investigative pieces was that you really got to know the main character, or victim if you like, the girl Nora.

In the “documentary” category, the winner was “Message in a Bottle”, an amazing and beautifully told story from Ireland by Peter Mulryan and Liam O’Brien:

On Christmas Day 1945 American Serviceman Frank Hayostek stuffed a note into a bottle and tossed it from his troop carrier, eight months later it was found on a beach near Dingle in County Kerry by Breda O’Sullivan.

He was 21, she was 18. Breda wrote back to Frank, and in turn Frank wrote to Breda – and so a trans-Atlantic friendship started. Frank put aside $30 a month to come a visit Breda, it took him 6 years to save enough to fly to Ireland.

And so on August 5th 1952 Frank arrived in Shannon airport.

Would there be a romance? The world’s press clearly hoped so, for they picked up on this impossibly romantic story and descended on Dingle en masse.

What happened next was part circus, part tragedy…

You can listen to it, here.

These festival competitions are a bit like horse races – I was told that the winning Irish piece was entered as well at an Irish radio festival and didn’t even make it through the pre-selection – and there were other documentaries that were really great as well even if they didn’t win. Like, for example, the intriguing “Dearest Ulrike“, by fellow Dutchman Joost Wilgenhof, about people who are still inspired today by Ulrike Meinhof. Or the sweet and elegant “Camp Sisterhood“, by Charlotte Rouault and Benoit Bories, about three women who managed to survive a Nazi camp through their friendship. Leave it to the Brits to turn a simple crossing of the Channel – to the continent, after all – into a mythical journey in “Nights of Passage” and to the Czech to serve up some of the most surreal dialog I’ve heard on radio in “I am Your Son Too, Adolf“. I also very much enjoyed the solid journalism in “Tanks For The Caliphate” and “The Echo Chamber: The Story of Jihad Jane“.

Anyway, the trip here was certainly worth it. It is a nice festival, I met great people, listened to great stories, and we made a serious attempt to drink the BBC into bankruptcy. All good.

That all said, it was a rather curious sight to see a group of people, in the year 2013, wrestling with heaps of paper while listening to the various pieces, trying to keep up with the printed English translations of the stories which were obviously produced in a plethora of European languages. The sound of 60 people turning pages simultaneously while trying to listen to radio is something to behold, as is the massive amount of paper this festival wastes.

In other words, we need an app. I want to be able to select a documentary from any European station on my smartphone, select my language, and get subtitles displayed in sync with the radio story. Ideally, this can then also be projected in festival settings, like, on a screen or something. It would all need some kind of standard format to avoid having to install tens of different applications. It would vastly improve the reach of documentaries that are not produced in English. How hard can this be?

For those of you who are wondering if I will now go back to Panama, the answer is, “not yet”. I’m off to the Middle East in a couple of weeks for a well deserved holiday to report on and around the ongoing war in Syria. And yes, radio work will be involved.