Bedreigde journalisten, vermoorde advocaten

Radiocolumn voor Joint Politics, StadsFM Amsterdam

Transcript:

“Net als iedereen keek ik naar de beelden van die politietent op straat in Amsterdam Buitenveldert, met daaronder het lichaam van advocaat Derk Wiersum. Vermoord, waarschijnlijk omdat hij gewoon zijn werk deed voor een client.

Ineens was ik weer in Panama, ongeveer zestien jaar geleden. Ik zat in de wachtkamer in het gebouw van de recherche, een smerig doolhof van gangen en kamers met vergaan meubilair en aftandse computers, en werd uiteindelijk binnengelaten in een kantoor helemaal binnenin het gebouw, zonder buitenmuren, zonder ramen, zonder zelfs een koepel in het dak. Er stond een groot bureau, een Panamese vlag, nog een kast met mappen en wetboeken en een computer. Achter het bureau zat Rodolfo Aguilera, hoofd van de PTJ, zeg maar de Panamese FBI.

Ik was al maanden bezig met onderzoek naar een aantal criminelen, meest Noord-Amerikanen, die in Panama actief waren met oplichting, drugs en geweldsmisdrijven, en had over ze gepubliceerd in The Panama News, een lokale engelstalige krant. En dus werd ik bedreigd. “Ik weet waar je woont, waar je eet, wie je vriendinnetjes zijn, in welke auto je rijdt en wie de advocaat is die je werkvergunning regelt,” stond er in een email die ik kreeg van Tom McMurrain, de leider van de groep. En of ik maar op wilde houden met onderzoek naar hem te doen.

In eerste instantie nam ik het niet al te serieus. “Wannabe gangster die wat roept. Grootspraak,” dacht ik.

Zelfs toen ik een aantal maal een auto af moest schudden die me nogal amateuristisch volgde door de straten van Panama City maakte ik me niet echt ongerust. “Uiteindelijk leven we ook hier in een rechtsstaat,” hield ik mezelf voor.

Maar nu lag mijn advocaat, die inderdaad mijn werkvergunning aan het regelen was, dood op straat. Hij was ‘s ochtends gevonden op de trap van de katedraal in Casco Viejo, het oude centrum van de stad. Vlakbij zijn kantoor, waar de deur letterlijk altijd open stond en waar hij vaak tot ‘s avonds laat zat te hameren op een ouderwetse typemachine want Tomás Urriola – zo heette hij – was nog van het oude stempel. Hij maakte al je papieren in orde, maar dan moest je zelf langskomen om ze weg te brengen naar de immigratiedienst, of de rechtbank, of waar ze dan ook naartoe moesten. Hij hield niet van gedoe, en was enorm populair bij mensen die niet het geld hadden om Panama Papers kantoren zoals Mossack en Fonseca in te huren.

En zo zat ik nu aan het hoofd van de Panamese FBI te vertellen wat er allemaal gebeurd was. Ik had zelf ook al wat onderzoek gedaan. De Amerikaanse gangsters hadden wat lokale zware jongens in dienst. Eén van hen, bijgenaamd Fats, was op een speciale missie gestuurd de avond voordat mijn advocaat dood werd aangetroffen. Later kreeg ik het strafblad van Fats in handen; één lange reeks zware geweldsmisdrijven, doodslag en een hoop gedoe met drugs.

Comissaris Aguilera luisterde geduldig. Toen ik uitgesproken was zei hij, “dat is allemaal heel interessant, maar we denken dat het zelfmoord is.”

Ik klapperde met mijn oren. Mijn advocaat was oud en had zware artritis, zijn handen waren helemaal vervormd. En nu wilde deze functionaris mij laten geloven dat hij zichzelf niet één, maar twéé kogels door de kop had geschoten. Ik geloofde er niks van. Drong aan op onderzoek. Dreigde dat ik zou publiceren dat ze weigerden onderzoek te doen naar een moord. Niets hielp.

Ik werkte samen met een journaliste van een andere krant aan een serie artikelen die uiteindelijk in zeven delen op de voorpagina terechtkwam met koppen in chocoladeletters als “Moord en Miljoenenfraude”. We vroegen ons hardop af hoe de relatie die de vice-president van het land onderhield met de Amerikaanse gangsters precies in elkaar zat — die vice-president maakte zelfs reclame voor een scam van Tom McMurrain waarin hij pensionado’s miljoenen aftroggelde voor niet-bestaande investeringen. “Had dat soms iets te maken met de weigering om de dood van mijn advocaat te onderzoeken?” vroegen we ons hardop af. We toonden aan dat de theorie van de zelfmoord wel een sprookje móest zijn. We ontrafelden nog verder de criminele activiteiten van McMurrain en zijn handlangers.

En we ontvingen allebei nog meer bedreigingen. Internationale persorganisaties bemoeiden zich ermee, drongen aan op bescherming voor ons, de journalisten, en op onderzoek. Het kon de autoriteiten niets schelen. De Nederlandse autoriteiten ook niet trouwens. De Nederlandse ambassade stond toen nog in Costa Rica en de toenmalige ambassadeur had het vooral erg druk met tennistoernooien. Andere advocaten in Panama waren lange tijd huiverig om mij als client aan te nemen. “Ornstein? Voor je het weet lig je op straat,” zullen ze gedacht hebben.

De dood van Tomás Urriola, mijn advocaat, is dus nooit opgehelderd. Tom McMurrain, de leider van de Amerikaanse criminele groep, werd een jaar later op verzoek van de Amerikaanse autoriteiten gearresteerd en uitgeleverd omdat hij nog een eerdere straf moest uitzitten. Fats loopt nog steeds gewoon rond. En commissaris Rodolfo Aguilera? Die werd later minister van Justitie, want misdaad loont in Panama.

Ik zoek op twitter naar reacties op de moord op Derk Wiersum en lees een hoop over “Colombiaanse toestanden” en “Palermo in Amsterdam.” Op de radio gaat het urenlang over hoe ooit een onderzoeksrechter in Italië met auto en al werd opgeblazen. Er zijn ook verstandige geluiden. Een heleboel mensen krijgen bescherming, er komt een groot onderzoek, extra maatregelen worden overwogen. Ik haal uit mijn archief de krantenfoto van de dode Tomas Urriola, op de trap van de katedraal. Naast hem de revolver. Bij hem is het niet gelukt, maar hier in Nederland gaat het recht wél zijn loop hebben, dat weet ik zeker. “

De moeite waard? Doneer dan voor meer!

Wachten op Brexit

“Ik kan bijna niet uitdrukken hoe verdrietig ik ervan wordt,” zegt Morna Simpson in Glasgow, Schotland. Twee banen is ze al kwijtgeraakt door de Brexit nog voordat die een feit is. Bedrijven vertrekken. Activiteiten worden uitgesteld. De overheid neemt geen mensen meer aan. Op straat zie ik op grote monitoren bij de bushaltes optimistische advertenties voor EU onderdanen: “Hoe informeer ik me over mijn verblijf in het Verenigd Koninkrijk?” Maar dat weten ze in het Verenigd Koninkrijk zelf ook niet. Niemand weet wat er gaat gebeuren. Het land is on hold. 

In Schotland stemde een ruime meerderheid er voor om in de EU te blijven. Tegen de zin van de Schotten wordt het land meegesleept in een project waarvan niemand weet hoe het afloopt. “Wel ironisch als je bedenkt dat nog maar een paar jaar eerder de Schotten tégen onafhankelijkheid stemden omdat ze niet het risico wilden lopen buiten de EU te raken,” zegt Morna Simpson.

Morna’s broer, Gavin, is voor de Brexit gevlucht naar Nederland. Hij kende Nijmegen al, had er eerder gewoond, en is er nu buschauffeur. “Ik hoop dat de Brexit nu in ieder geval zal leiden tot een onafhankelijk Schotland,” vertelt hij. Tegelijkertijd voorziethij grote problemen voor zijn familie. “Vliegen naar Schotland zal wel duurder worden, en ik kan niet meer zomaar ergens anders in Europa gaan wonen.” De ouders van Morna en Gavin hebben een appartement in de Franse stad Perpignan, en ook daar verwachten zeproblemen. “We zijn bang dat we geen ziektekostenverzekering meer kunnen krijgen straks die ons ook in Frankrijk dekt,” legt de bejaarde mevrouw Simpson uit tijdens de zondagochtend koffie in Glasgow. 

De radiodocumentaire ‘Wachten op Brexit’ gaat over een Schotse familie die een Europese familie werd, en die nu door de Brexit uit elkaar valt. Journalist Okke Ornstein reisde voor dit verhaal naar Glasgow, en kwam in Nijmegen terecht op een heuse Brexit-bruiloft.

Luister hier.

Steun mijn radio- en podcastwerk met een donatie!

Protest tegen de boerkawet.

Vrijdag 9 augustus was ik bij het protest in Den Haag tegen de boerkawet, officieel de Wet gedeeltelijk verbod gezichtsbedekkende kleding. Voor wat ik van die wet vind verwijs ik graag naar het standpunt van Amnesty. De organisatie ziet helemaal niets in de boerkawet.

Ik ging naar de demonstratie om foto’s te maken, vooral om een nieuwe camera te testen. Om precies te zijn een panorama camera, de Russische Horizon S3 Pro. Werd me gestuurd vanuit Moskou, nieuw in doos waarop foto’s van het Kremlin stonden (niet in panorama formaat). Meestal worden dit soort camera’s gebruikt voor landschappen; heel zelden voor documentaire of nieuwsfotografie. Experiment!

Een paar resultaten hier, inclusief twee foto’s op “normaal” formaat. Benieuwd wat jullie ervan vinden!

If you liked this, please consider making a donation!

De Nederlandse bomenscammers in Panama

Het stuk land ligt op ongeveer een uur rijden van de plaats Chepo, in Panama. Je moet van de hoofdweg af (de Pan-American Highway), en over onverharde wegen door bos en heuvels heen, totdat je bij de ingang komt. Er is hier niets te zien van wat investeerders beloofd werd. Geen rijen aangeplante bomen, geen palmen, en de overkapping waaronder de zaailingen werden gekweekt is ook weg.

Ooit groeiden hier de bomen tot in de hemel — op papier dan. Het bedrijf Silva Tree beloofde aan investeerders dat ze in deze uithoek de snelgroeiende boomsoort paulownia zouden planten, die gegarandeerd torenhoge rendementen op zouden leveren door de verkoop van hun hout. Daarnaast zouden er inkomsten zijn uit de handel in emissierechten, de zogenaamde carbon credits.

Dat de werkelijkheid iets anders uitpakte bleek al snel… — lees verder op oneworld.nl

If you liked this, please consider making a donation!

Move to Canada with Monte Friesner

It just never stops and we might as well get used to it. I’ve written a lot about the criminal activities of Canadian advance fee fraud scammer Morris Monte Friesner. I found him again causing trouble in Antigua and Barbuda. He became famous for a little while as a “source” in a deeply flawed “investigation” by Global Witness into Trump’s hotel deal in Panama (more on that later).

Continue reading “Move to Canada with Monte Friesner”